Nếu người thầy thuốc thiếu cái y đạo: trị bệnh cứu người

Tuần báo Sức khỏe và đời sống số 29, ra ngày 17-7-1996 có bài ‘ Vài suy nghĩ về Y đức” của Trần Toại, trong đó tác giả đã sắp xếp y đức thành 9 đíểm. Đó là một cách để ngưởí thầy thuốc dễ nhớ và làm theo.

Người xưa thường nói đến “đạo” rồi mới bàn đến “đức”. Ví như Nho giáo do Khổng Tử sáng lập lấy “Ngũ luân” (5 mối quan hệ ; vua tôi, cha con, vợ chồng, anh em và bạn bè) làm đạo. Đó là cái gốc của người “quân tử” theo dạo Thánh hiền. Và, để thực hiện được cái đạo đó, Khổng Tử và những người kế nghiệp đề ra “Ngũ thường” (5 lẽ thường dùng : nhân, lễ, nghĩa, trí, tín). Đó là 5 đức lớn dể người quân tử làm theo gộp lại gọi là đạo “Luân – Thường”. Sau các nhà nho rút bớt thành “Tam cương” (3 cái cơ bản, giường cột: vua tôi, cha con, vợ chồng), gọi tắt là dạo “Cương * Thường”.

(Xem : “Sự phát triển của tư tưởng ở Việt Nam, tập 1 : Hệ ý thức phong kiến” của Trần Văn Giàu. Nhà xuất bản Khoa học xã hội 1-1973, chương Nhị Nguyên 1 về đạo đức, trang 218- 274),

Như vậy, “đạo” là gốc, là cái cơ bàn và “đức” là biện pháp đế thực hiện dạo.

‘Đạo là đường lối, nguyên tắc mà con người có bổn phận giữ gìn và tuân theo trong cuộc sống xã hội” (Từ điển Tiếng Việt, Nhà xuất bàn Trung tâm từ điển ngôn ngữ Việt Nam – 1992 trang 296).

Đối với ngành y, Hải thượng Lãn ông Lẽ Hữu Trác đã dinh nghĩa : “Đạo làm thuốc như là một nhân thuật có nhiệm vụ giữ gìn tính mạng người ta, phải lo cái lo của người, vui cái vui của người, chỉ lấy việc giúp người làm phận sự của mình mà không cầu lợi kể công” (Y huấn 1 Hải thượng y tòng tâm tinh tập của Nhà xuất bàn Y học – 1993. trang 7).

Có thể tóm tắt : đạo làm thuốc là “trị bệnh, cứu người”.

Để “trị bệnh”, người thầy thuốc phải thực hiện các điểm 2 – 3 – 5 – 7 và 8 ; và để “cứu người” phải thực hiện các điểm I – 4 – 6 và 9 mà ông Trần Toại đã đúc kết trong bài báo trên.

Điếu cần phải nhấn mạnh là : người thày thuốc trước tiên phải có Y đạo. Đạo là gốc. Xưa kia chưa hề có văn bản nhà nước qui định người thầy thuốc phải thế này. Y đức nhưng vẫn có nhưng thầy thuốc hết lòng vì nghiệp lớn, lao tâm khố tứ dốc gần trọn cuộc đời mình cho y nghiệp để tìm ra nguyên nhân một căn bệnh, tìm các loại thuốc và phép hữu hiệu…

SK và ĐS năm 1996

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *